We wisten al dat het met Donald Trump in het Witte Huis nooit saai zou worden. Maar nu hij justitie gerechtelijk onderzoek laat openen naar Fed-voorzitter Jerome Powell, betreden we wel een heel nieuw echelon. Wie zich afvraagt wat de rationaliteit hierachter is, met een termijn als centralebankdirecteur die over vijf maanden afloopt, moet beseffen dat Powell ook opstappen als lid van de centrale bank, mocht hij schuldig worden bevonden – wat in het huidige Amerikaanse rechtssysteem iets wezenlijk anders is dan schuldig zijn .
De volgende marionet
Die termijn zou anders nog kunnen doorlopen tot 2028, al had Powell zich daar nog niet expliciet over uitgesproken. Zou hij er, anders dan zijn voorgangers plachten te doen, voor kiezen om aan te blijven, dan ontneemt hij Trump de mogelijkheid om een volgende marionet te installeren bij de Fed. De hoorzittingen van Senaatscommissies zijn ‘onder ede’ dus, als hij onjuistheden zou hebben gezegd, is dat juridisch geneuzel, maar mogelijk wel funest. Trumps tweede motief lijkt vooral het signaal aan Powells opvolger: listen or leave, ofwel: swallow or be sewed. Hoe dan ook: een heel duidelijk signaal dat de manoeuvreerruimte zeer beperkt is.
Het is een zorgelijke situatie, waarin het verbazing kan wekken dat een marktreactie vooralsnog uitbleef. Dat is vooral te danken aan één patriottische Republikein, Thom Tillis, lid van het vierentwintigkoppige Senat Banking Committee. Als enige van de dertien Republikeinen in de commissie toonde hij zich oneens met de gang van zalen en alle (her)benoemingsprocessen, die hij dan ook zal blokkeren. Dat geldt ook voor de benoeming van de opvolger van Powell, zolang de zaak onderwerp is van justitieel onderzoek. Het kan een ernstige misrekening van Trump blijken, nu hij mogelijk langer een onafhankelijk opererende Fed tegenover zich treft.
It’s the economy, stupid!
Het is lastig om in het hoofd van de Amerikaanse president te kijken. Het schofferen van Powell zal ongetwijfeld te maken hebben met de wens om de rente verder te verlagen, en zo de economie aan te jagen. Want ook voor de midterms, die de Amerikaanse kiezer op 3 november weer naar de stembus lokt, geldt: it’s the economy-stupid! – de inmiddels gevleugelde campagnewoorden van een adviseur van voormalig president Bill Clinton.
De inmiddels tot het standaardlexicon behorende uitdrukking is tevens het enige overblijfsel van de Democraten dat nog te vinden is in het Witte Huis. In reactie op de acties van Trump lijkt duidelijk te zijn waar het dit jaar voooral om draait: onafhankelijkheid. En met name een onafhankelijk opererende Fed, die het vertrouwen van de financiële markten moet koesteren. Dat is hard nodig voor goed opererende markten. En bovendien staat de onafhankelijkheid van het rechtssysteem op het spel.
In dat kader rapporteerde The New York Times dat inmiddels 92 procent van de vonnissen die zijn uitgesproken door door Trump benoemde lagere rechters in het voordeel van de regering-Trump uitpakte. Later deze maand volgen meerdere lakmoesproeven voor het Hooggerechtshof, dat onder meer gaat oorddelen over de correctheid en rechtsgeldigheid van de invoerheffingen en de tarieven, en over het ontslag van Lisa Cook, Fed-collega van Jerome Powell.
Onvrede omgezet in Republikeinse minderheid?
Op 3 november, en met name in de dagen daarna, volgt de ultieme test, als het Amerikaanse volk zijn mogelijke onvrede kan omzetten in het wegstemmen van de Republikeinse meerderheid in Senaat en Huis van Afgevaardigden. Het zou de regering-Trump in een keer behoorlijk vleugellam maken. Al is het risico van een herhaling van de gebeurtenissen van 6 februari 2021 groot, waarmee de onafhankelijkheid van het democratisch proces alsnog op de tocht kan komen te staan. En daarmee staat ook de onafhankelijkheid van het democratische proces op de tocht.
Zo komen we automatisch op het goede nieuws: we hebben dit allemaal min of meer zien aankomen, en er ook actie op ondernomen. En dat brengt ons bij de oh zo belangrijke onafhankelijkheid van het bedrijfsleven. Daar waar bestuursvoorzitters Trump voor de camera’s blijven overspoelen met complimenten, is aan de achterkant de tegengestelde beweging zichtbaar: Amerikaanse bedrijven plaatsen hun operatie in toenemende mate naar buiten de VS. Zo kondigden Microsoft, Amazon en Alphabet grote investeringen aan in India, omdat het steeds lastiger wordt om buitenlands talent naar de VS te halen. De bedrijven trekken naar het buitenland voor datacenters en datahubs en beantwoorden daarmee de vrees van niet-Amerikanen over de veiligheid van hun data binnen de VS.
De-Amerikanisering, versnelling economische groei
De acties van Trump hebben bovendien positieve economische gevolgen voor ons als Europeanen. De prijs van energie wordt lager als Venezuela terugkeert als olie-exporterende wereldmacht. Dit in combinatie met een lagere dollar, die ook bijdraagt aan een fors lagere inflatie. Het lijkt er bovendien op dat investeringen van Amerikaanse bedrijven in Europa – tezamen met onze defensie- en infrastructuurinvesteringen – zullen leiden tot een versnelling van de economische groei.
